Back to top

PRESS In

Delphi Economic Forum II: March 2-5, 2017

Δελτίο Τύπου 2ο Οικονομικό Φόρουμ Δελφών Ο Λαϊκισμός και η αποκατάσταση της εμπιστοσύνης στη Δημοκρατία

Τι είναι ο λαϊκισμός; Ποιες οι μορφές του και ποιες οι γενεσιουργές του αιτίες. Μπορεί, εντέλει, να αποκατασταθεί η δημοκρατία σήμερα; Αυτά ήταν μερικά από τα καίρια ερωτήματα που απασχόλησαν την συζήτηση στο πάνελ «Populism: Restoring trust in Democracy», κατά τη δεύτερη ημέρα του 2ου οικονομικού φόρουμ των Δελφών με συντονιστή τον Πάσχο Μανδραβέλη.

Στην διάκριση του λαϊκισμού σε δύο είδη - ο λαϊκισμός από πάνω προς τα κάτω κι ο λαϊκισμός από κάτω προς τα πάνω- αναφέρθηκε ο πρώην πρωθυπουργός της Ιταλίας (2011-2013), Mario Monti, τονίζοντας πως η πρώτη περίπτωση τείνει να γίνει επικίνδυνη.

Αυτό το είδος λαϊκισμού σύμφωνα με τον κ. Monti χρησιμοποίησε τόσο ο David Cameron, με το δημοψήφισμα, το οποίο και εξήγγειλε στο όνομα του προσωπικού του συμφέροντος και μόνο οδηγώντας την χώρα του εκτός Ευρώπης όσο και ο Donald Trump, ο οποίος κατάφερε να καταλάβει των προεδρικό θώκο των Ηνωμένων Πολιτειών.

Δεδομένων των συνθηκών λοιπόν, ο κ. Monti τόνισε πως πρέπει να καταστήσουμε την πολιτική ζωή της ΕΕ πιο όμοια με την πολιτική ζωή των κρατών-μελών της καθώς και να ενεργοποιήσουμε τους πολίτες ώστε να εμπλακούν περισσότερο και να γίνουν πιο συμμετοχικοί για να αποφευχθεί το όλο και διογκούμενο φαινόμενο. .

Τη σύγκριση του λαϊκισμού με την δημοκρατία επιχείρησε ο κ. Νικηφόρος Διαμαντούρος  Ευρωπαίος Συνήγορος του Πολίτη την περίοδο 2003-2013, τονίζοντας πως σήμερα βρισκόμαστε σε μια μεταβατική φάση η οποία χαρακτηρίζεται από την σύγκλιση πέντε παραγόντων: την κλιματική αλλαγή, την ύπαρξη μεγάλων ενόπλων συγκρούσεων, την τεχνολογική επανάσταση τις μεγάλες κοινωνικοοικονομικές ανισότητες και φυσικά τη δημογραφική κατάπτωση της Ευρώπης.

Όλοι οι παραπάνω παράγοντες συντελούν στην αβεβαιότητα η οποία με την σειρά της οδηγεί στη μετατόπιση πληθυσμών, την απογοήτευση, τον θυμό, την υπαρξιακή ανασφάλεια και εντέλει στο φαινόμενο του λαϊκισμού.

Η αντίδραση μας σε αυτό το φαινόμενο, σύμφωνα με τον κ. Διαμαντούρο, θα πρέπει να είναι μια διεθνής κινητοποίηση δυνάμεων μεταξύ των χωρών και φυσικά η αποκατάσταση της ισορροπίας ανάμεσα στην πολιτική και στις αγορές.

Ως τον άσχημο αδελφό της όμορφης κόρης Δημοκρατίας χαρακτήρισε τον λαϊκισμό ο Werner Patzelt, καθηγητής στο Ινστιτούτο Πολιτικών Επιστημών της Δρέσδης με έδρα στα Πολιτικά Συστήματα και την Συγκριτική Θεώρηση αυτών, εξηγώντας πως πρόκειται στην ουσία για κακή διαχείριση του δήμου.

Ως στοιχείο του λαϊκισμού υπέδειξε την ηλιθιότητα αφού όπως εξήγησε «είναι αξιοπρόσεκτο το πόσο σύντομα μειώνεται το επίπεδο της ανθρώπινης ευφυίας όταν κάποιος εμπλέκεται στην πολιτική».

Τα αίτια του λαϊκισμού, σύμφωνα με τον Patzelt, είναι η υπεραπλούστευση των σοβαρών προβλημάτων, η αδιαφορία για τις συνέπειες των πράξεών μας και φυσικά το λεγόμενο «χάσμα εκπροσώπησης», όταν δηλαδή παύουν να καλύπτονται επιθυμίες και ανάγκες των πολιτών.

Η λύση στο πρόβλημα ξεκινά από τον μικρόκοσμό μας ακόμα κι αν θεωρούμε πως η δική μας συμβολή είναι μηδαμινή κατέληξε ο κ. Patzelt.  «Πρέπει να εμπλακούμε στην μάχη καταπολέμησης των λαϊκιστών όλοι και γι’ αυτό χρειαζόμαστε πολίτες καλά  μορφωμένους και ρεαλιστές».

Παλιό κι όχι νέο φαινόμενο χαρακτήρισε από πλευράς του τον λαϊκισμό ο Pierpaolo Barbieri, Γενικός Διευθυντής της Greenmantle των ΗΠΑ, τονίζοντας πως κατέληξαν σε αυτόν όσες κοινωνίες δεν εκπαίδευσαν τους πολίτες τους.

«Εδώ και μια δεκαετία στις χώρες της Λατινικής Αμερικής οι λαϊκιστές είναι στην εξουσία κι ο κυριότερος λόγος είναι πως υπήρξαν δημοκρατίες χαμηλής έντασης με πολλά μέτρα λιτότητας και ανεκπαίδευτο λαό, ανέφερε χαρακτηριστικά Γι αυτό και οι δημοκρατίες πρέπει να σταματήσουν να εκπροσωπούν τα συμφέροντα της ελίτ αλλά και να αντιμετωπίσουν ουσιαστικά την διαφθορά, κατέληξε.

Στην άνοδο της ακροδεξιάς αναφέρηκε η Δρ. Δάφνη Χαλικιοπούλου, Λέκτορας Comparative Politics στο University of Reading, αμφισβητώντας τον όρο λαϊκισμό αφού είναι γενικής χρήσης χωρίς να αποδίδει, σε όλες τις περιπτώσεις το νόημα.

Όπως σημείωσε η λέκτορας η άνοδος αυτή δεν οφείλεται αποκλειστικά στην οικονομική κρίση όπως αποδεικνύουν τα παραδείγματα άλλων χωρών αλλά στη διαφθορά των κυβερνήσεων και στα πολιτικά οικονομικά και οικονομικά δεδομένα τα οποία προκαλούν την άνοδο τέτοιου είδους ρητορικής.

Τέλος, ως μια επανάσταση ατόμων που στερούνται εμπιστοσύνης στην φιλελεύθερη δημοκρατία εκτιμώντας πως έχουν προδοθεί χαρακτήρισε ο Δρ. Τάκης Παππάς, επισκέπτης καθηγητής του Central European University της Βουδαπέστης, τον λαϊκισμό, υπογραμμίζοντας πως οι πολιτικές ελίτ δημιουργού δυσπιστία και ανελευθερισμό που οδηγεί εκεί.

Deltio Typou
Image